Suwnica może pracować w zakładzie przez wiele lat. Sama informacja o wieku urządzenia nie mówi jednak wystarczająco dużo o jego rzeczywistym zużyciu. Dwie suwnice wyprodukowane w tym samym roku mogą znajdować się w zupełnie innym stanie, jeśli jedna wykonuje kilka cykli dziennie, a druga pracuje intensywnie na kilku zmianach.
Właśnie dlatego w eksploatacji urządzeń transportu bliskiego pojawia się pojęcie resursu suwnicy.
Temat jest ważny nie tylko z punktu widzenia utrzymania urządzenia. Obowiązujące wymagania dotyczące urządzeń transportu bliskiego odnoszą się również do określania resursu i oceny stanu technicznego po jego przekroczeniu. UDT udostępnia eksploatującym m.in. specjalny arkusz obliczeń resursu oraz protokół przeglądu specjalnego dla suwnic.
Co to jest resurs suwnicy?
Najprościej można powiedzieć, że resurs określa przewidywaną zdolność urządzenia do wykonywania pracy w założonych warunkach eksploatacji. Nie należy utożsamiać go wyłącznie z liczbą lat.
Znaczenie mają również m.in.:
- liczba wykonanych cykli,
- czas pracy mechanizmów,
- wielkość podnoszonych ładunków,
- sposób eksploatacji,
- charakter pracy,
- warunki środowiskowe,
- wcześniejsze naprawy i modernizacje.
Suwnica pracująca sporadycznie może zużywać swój resurs znacznie wolniej niż urządzenie wykorzystywane przez większość doby.
Dlaczego resurs suwnicy jest ważny?
Elementy konstrukcji oraz mechanizmy urządzenia są poddawane wielokrotnym obciążeniom. Każde podniesienie, przemieszczenie i opuszczenie ładunku stanowi kolejny cykl pracy. Z perspektywy eksploatacji kluczowe jest więc nie tylko pytanie:
„Ile lat ma suwnica?”
Znacznie ważniejsze może być:
„Jak intensywnie była wykorzystywana przez te lata?”
Resurs pomaga uporządkować tę ocenę.
Resurs suwnicy a wymagania UDT
Suwnice należą do urządzeń transportu bliskiego podlegających dozorowi technicznemu. Aktualne wymagania eksploatacyjne wynikają m.in. z rozporządzenia z 30 października 2018 r. dotyczącego eksploatacji, napraw i modernizacji UTB.
Jeżeli resurs urządzenia nie jest znany, przepisy nakładają na eksploatującego obowiązek jego określenia w oparciu o aktualny stan wiedzy technicznej i dobrą praktykę inżynierską. Po przekroczeniu resursu konieczna jest ocena stanu technicznego urządzenia.
To bardzo istotne rozróżnienie. Przekroczenie resursu nie oznacza automatycznie, że suwnicę należy wyrzucić lub wymienić. Oznacza natomiast, że dalsza eksploatacja wymaga odpowiedniej oceny.
Jak oblicza się resurs suwnicy?
Sposób obliczenia zależy od rodzaju urządzenia i dostępnej dokumentacji.
W idealnej sytuacji zakład posiada informacje dotyczące:
- parametrów projektowych,
- grupy natężenia pracy,
- historii eksploatacji,
- liczby cykli,
- wielkości przenoszonych ładunków.
W praktyce szczególnie w przypadku starszych urządzeń dane mogą być niepełne. Wtedy konieczne jest odtworzenie historii pracy na podstawie dostępnej dokumentacji oraz wiedzy użytkowników urządzenia. Nie powinno się więc traktować wyliczenia resursu jak prostego działania matematycznego wykonywanego wyłącznie na podstawie daty produkcji.
Jakie dane warto prowadzić podczas eksploatacji?
Im lepiej dokumentowana jest praca urządzenia, tym łatwiej później określić poziom wykorzystania resursu.
Warto gromadzić informacje o:
- intensywności pracy,
- rodzaju transportowanych ładunków,
- przestojach,
- naprawach,
- wymianach podzespołów,
- modernizacjach,
- nietypowych zdarzeniach eksploatacyjnych.
To kolejny przykład pokazujący, dlaczego dokumentacja techniczna w utrzymaniu ruchu ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa i kosztów eksploatacji.
Co dzieje się po osiągnięciu resursu?
Osiągnięcie parametrów granicznych nie powinno być traktowane jak data ważności produktu spożywczego. W praktyce rozpoczyna kolejny etap oceny urządzenia. Potrzebna może być szczegółowa analiza jego stanu, obejmująca m.in. konstrukcję nośną, mechanizmy i elementy narażone na zużycie.
Na podstawie wyników można określić dalsze działania:
- dalszą eksploatację na określonych warunkach,
- wykonanie napraw,
- modernizację,
- zmianę parametrów pracy,
- wymianę wybranych elementów,
- w uzasadnionych przypadkach wycofanie urządzenia.
Resurs a przegląd specjalny
W kontekście wykorzystania resursu istotne znaczenie ma przegląd specjalny. Jego zadaniem jest znacznie bardziej szczegółowa ocena urządzenia niż w przypadku rutynowych czynności obsługowych. UDT udostępnia również wzór protokołu przeglądu specjalnego przeznaczony bezpośrednio dla suwnic. W zależności od stanu urządzenia analiza może obejmować różne elementy konstrukcji i mechanizmów.
Nie czekaj na problemy z suwnicą
Resurs nie powinien być jedynym powodem zainteresowania się stanem urządzenia.
W praktyce operatorzy i pracownicy utrzymania ruchu powinni reagować również na sygnały takie jak:
- nietypowe odgłosy,
- szarpanie podczas jazdy,
- problemy z hamowaniem,
- nieprawidłowa praca mechanizmu podnoszenia,
- drgania,
- nierównomierna jazda,
- widoczne uszkodzenia elementów,
- powtarzające się awarie elektryczne.
Opisaliśmy je szerzej w artykule Serwis suwnic – jakie objawy świadczą, że urządzenie wymaga pilnej kontroli?.
Resurs nie zastępuje konserwacji
Wyliczony resurs nie jest potwierdzeniem, że do momentu jego wykorzystania urządzenie nie wymaga kontroli.
Suwnice muszą być odpowiednio konserwowane i eksploatowane zgodnie z obowiązującymi wymaganiami. UDT wskazuje obowiązek zapewnienia właściwej konserwacji urządzenia podczas jego eksploatacji.
Dlatego trzeba odróżnić trzy kwestie:
resurs – określa przewidywaną zdolność urządzenia do pracy,
konserwacja – służy utrzymaniu urządzenia w prawidłowym stanie,
badania UDT – wynikają z wymagań dozoru technicznego.
Elementy te są ze sobą związane, ale nie można ich stosować zamiennie.
Czy starszą suwnicę trzeba wymienić?
Nie zawsze.
W wielu zakładach pracują urządzenia mające kilkanaście lub kilkadziesiąt lat.
Jeżeli konstrukcja znajduje się w odpowiednim stanie, możliwa może być dalsza eksploatacja po wykonaniu koniecznych prac.
Czasami bardziej racjonalnym rozwiązaniem okazuje się modernizacja urządzenia dźwignicowego niż zakup całkowicie nowej suwnicy.
Można modernizować m.in. napędy, sterowanie czy wybrane elementy mechaniczne. Zakres każdej modernizacji powinien być jednak dobrany do konkretnego urządzenia.
Dokumentacja ma szczególne znaczenie
Problemy z ustaleniem resursu często zaczynają się wiele lat wcześniej.
Jeżeli zakład nie zapisuje informacji o pracy urządzenia, po kilkunastu latach trudno dokładnie odtworzyć jego historię. Dlatego wraz z eksploatacją warto systematycznie prowadzić dokumentację. To szczególnie istotne przy urządzeniach intensywnie wykorzystywanych w procesie produkcyjnym.
Serwis suwnic i urządzeń dźwignicowych
New View Service (NVS) realizuje usługi związane z urządzeniami dźwignicowymi, w tym serwis, diagnostykę i modernizacje. Zakres konkretnego działania powinien być każdorazowo dostosowany do typu urządzenia oraz jego stanu.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia przy ocenie suwnicy lub przygotowaniu zakresu dalszych prac, możesz skontaktować się z NVS.
FAQ – resurs suwnicy
Urządzenia są projektowane z uwzględnieniem określonej trwałości eksploatacyjnej. Jeżeli resurs nie jest znany, eksploatujący powinien określić go zgodnie z aktualnymi wymaganiami.
Nie oznacza automatycznej konieczności złomowania urządzenia. Wymaga jednak przeprowadzenia odpowiedniej oceny jego stanu technicznego.
Obowiązki związane z określeniem i monitorowaniem resursu dotyczą eksploatującego urządzenie.
Nie. Kluczowe znaczenie może mieć m.in. liczba cykli pracy i obciążenie urządzenia.
Nie. Są to odrębne elementy związane z bezpieczną eksploatacją urządzenia.
Resurs suwnicy – czym jest, kiedy trzeba go obliczyć i co ma wspólnego z UDT?
Suwnica może pracować w zakładzie przez wiele lat. Sama informacja o wieku urządzenia nie mówi…
Audyt techniczny zakładu produkcyjnego – co obejmuje i kiedy warto go przeprowadzić?
W zakładzie produkcyjnym problemy techniczne rzadko pojawiają się całkowicie bez ostrzeżenia. Rosnąca liczba drobnych usterek,…
Transformator w zakładzie produkcyjnym – kiedy wymaga serwisu, a kiedy wymiany?
Transformator w zakładzie produkcyjnym jest jednym z tych elementów infrastruktury, o których często mówi się…