Instalacja elektryczna w zakładzie produkcyjnym pracuje w znacznie trudniejszych warunkach niż instalacja w domu czy niewielkim biurze. Duże odbiorniki, silniki, szafy sterownicze, rozdzielnice, praca wielozmianowa, zapylenie, wilgoć, drgania oraz częste zmiany konfiguracji instalacji sprawiają, że jej stan ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i ciągłość produkcji.
Dlatego pomiary elektryczne w zakładzie przemysłowym nie powinny być traktowane wyłącznie jako formalność.
Odpowiednio przeprowadzone kontrole mogą wskazać problemy zanim dojdzie do awarii, uszkodzenia urządzenia lub długiego przestoju.
NVS w ramach usług elektrycznych dla przemysłu realizuje m.in. przeglądy, diagnostykę, naprawy oraz modernizacje instalacji elektrycznych dla zakładów przemysłowych.
Dlaczego instalacja elektryczna jest tak istotna dla utrzymania ruchu?
Współczesna produkcja w ogromnym stopniu zależy od energii elektrycznej.
Nawet jeżeli główny proces ma charakter mechaniczny, hydrauliczny czy pneumatyczny, urządzenia zazwyczaj wymagają elektrycznego zasilania i sterowania.
Awaria jednego elementu może więc zatrzymać:
- pojedynczą maszynę,
- fragment linii,
- cały ciąg technologiczny,
- a w skrajnych przypadkach znaczną część zakładu.
Dlatego stan instalacji powinien być analizowany razem ze stanem maszyn.
Co obejmują pomiary elektryczne?
Zakres zależy od rodzaju instalacji i celu kontroli.
Do typowych czynności należą m.in. sprawdzenia związane z:
- ochroną przeciwporażeniową,
- rezystancją izolacji,
- ciągłością przewodów ochronnych,
- uziemieniem,
- działaniem zabezpieczeń,
- stanem wybranych obwodów.
Nie należy jednak sprowadzać całego zagadnienia do wykonania kilku pomiarów i zapisania wartości w protokole.
Największą wartość daje prawidłowa interpretacja wyników oraz połączenie ich z rzeczywistym stanem instalacji.
Pomiary a oględziny instalacji
Przed wykonaniem pomiarów duże znaczenie mają oględziny. Można wtedy zauważyć problemy, których sam miernik nie pokaże bez dodatkowego kontekstu.
Przykłady to:
- uszkodzone obudowy,
- ślady przegrzania,
- luźne elementy,
- prowizoryczne przeróbki,
- zabrudzenie,
- brak oznaczeń,
- nieprawidłowe prowadzenie przewodów,
- zmiany wykonane bez aktualizacji dokumentacji.
W zakładach funkcjonujących od wielu lat szczególnie niebezpieczne mogą być kolejne modyfikacje wykonywane w różnym czasie.
Rozdzielnia elektryczna jako krytyczny punkt zakładu
Rozdzielnice są jednym z najważniejszych elementów infrastruktury elektrycznej. Problem w lokalnym obwodzie może zatrzymać jedno urządzenie. Problem w głównej rozdzielni może mieć konsekwencje dla znacznie większej części produkcji.
Dlatego nie należy ignorować takich objawów jak:
- nadmierne nagrzewanie,
- zapach przegrzanej izolacji,
- przebarwienia,
- nietypowe dźwięki,
- częste zadziałania zabezpieczeń,
- ślady łuku elektrycznego,
- luźne elementy.
Jeżeli rozdzielnia jest stara, wielokrotnie przebudowywana lub trudno znaleźć do niej części, warto również przeanalizować zasadność modernizacji.
Więcej na ten temat: Modernizacja rozdzielni elektrycznej – kiedy staje się koniecznością, a nie wyborem?.
Dlaczego same awarie nie wystarczą do oceny instalacji?
Instalacja może funkcjonować pozornie poprawnie, mimo że w jej obrębie zaczynają rozwijać się problemy. To jedna z największych pułapek w utrzymaniu infrastruktury. Brak awarii wczoraj nie gwarantuje prawidłowego stanu jutro. Dlatego działania prewencyjne powinny obejmować nie tylko maszyny, ale również układy zasilające.
Podobną zasadę opisujemy w artykule Czym jest prewencyjne utrzymanie ruchu i dlaczego się opłaca?.
Pomiary elektryczne a dokumentacja techniczna
Po zakończeniu prac powinien pozostać czytelny dokument pozwalający później porównać wyniki. To szczególnie wartościowe w zakładach, w których okresowo bada się te same instalacje. Jeżeli wyniki są archiwizowane, można obserwować zmiany zachodzące w czasie. Dokumentacja powinna również odpowiadać rzeczywistej konfiguracji instalacji.
Jeżeli szafa została przebudowana pięć lat temu, a dostępny schemat przedstawia stan sprzed dziesięciu lat, podczas awarii znacząco utrudnia to diagnostykę.
Najczęstszy problem: instalacja rozwija się razem z zakładem
W wielu przedsiębiorstwach instalacja elektryczna nie powstała od razu w obecnym kształcie. Najpierw była jedna linia. Później pojawiła się kolejna maszyna. Następnie dobudowano część hali, dodano nowe gniazda, sprężarkę, automatykę czy dodatkową rozdzielnicę. Po kilkunastu latach pierwotne założenia instalacji mogą mieć niewiele wspólnego z aktualnym zapotrzebowaniem zakładu.
Dlatego podczas większych zmian produkcji warto analizować również infrastrukturę energetyczną i elektryczną.
Kiedy szczególnie warto zlecić kontrolę?
Poza przeglądami wynikającymi z obowiązujących wymagań dodatkowa diagnostyka jest szczególnie uzasadniona, gdy:
- często wyłączają się zabezpieczenia,
- występują spadki napięcia,
- maszyny zachowują się niestabilnie,
- pojawiają się problemy po dołączeniu nowych urządzeń,
- występuje nadmierne nagrzewanie,
- instalacja jest stara,
- zakład planuje rozbudowę,
- wcześniejsza dokumentacja jest niepełna.
Takich symptomów nie warto traktować jak normalnego elementu funkcjonowania starszej infrastruktury.
Pomiary jako element planu utrzymania ruchu
Najlepsze rezultaty daje połączenie kontroli instalacji z szerszym planem przeglądów zakładu.
Wtedy elektryka nie funkcjonuje jako odrębny świat, lecz jako część całej infrastruktury produkcyjnej.
Dobrze zaplanowany plan przeglądów technicznych maszyn powinien uwzględniać również elementy wpływające na działanie urządzeń.
Czy pomiary mogą zapobiec każdej awarii?
Nie. Nie istnieje metoda pozwalająca przewidzieć wszystkie możliwe problemy techniczne. Celem diagnostyki jest zmniejszenie ryzyka poprzez wykrywanie nieprawidłowości, które są możliwe do zidentyfikowania przed awarią. To zasadnicza różnica. Dobra strategia utrzymania ruchu nie polega na obietnicy całkowitego wyeliminowania awarii, ale na systematycznym ograniczaniu ich liczby i konsekwencji.
Co zrobić po wykryciu nieprawidłowości?
Nie każdy problem oznacza konieczność wymiany całej instalacji.
W zależności od wyników możliwe działania obejmują:
- naprawę konkretnego obwodu,
- wymianę zabezpieczenia,
- poprawienie połączenia,
- uporządkowanie szafy,
- aktualizację dokumentacji,
- wymianę przewodów,
- modernizację rozdzielnicy,
- przebudowę większej części instalacji.
Najważniejsze jest określenie priorytetu.
Problemy mające znaczenie dla bezpieczeństwa wymagają zupełnie innego podejścia niż kwestie organizacyjne.
Usługi elektryczne dla przemysłu
New View Service (NVS) zapewnia techniczne wsparcie przedsiębiorstw przemysłowych m.in. w obszarze utrzymania ruchu i instalacji elektrycznych.
Zakres usług elektrycznych dla firm może obejmować diagnostykę, przeglądy, naprawy i modernizacje.
W sytuacji awaryjnej dostępne jest również pogotowie utrzymania ruchu.
FAQ – pomiary elektryczne w zakładzie przemysłowym
Częstotliwość zależy od rodzaju instalacji, warunków eksploatacji i obowiązujących dla danego obiektu wymagań. Harmonogram powinien być ustalony indywidualnie.
Część czynności może wymagać wyłączenia konkretnych obwodów. Dlatego w zakładach produkcyjnych prace warto wcześniej zaplanować tak, aby ograniczyć wpływ na produkcję.
Nie w każdym przypadku. Same wartości pomiarowe powinny być uzupełnione o ocenę stanu instalacji i oględziny.
Nie zawsze. Decyzja powinna wynikać ze stanu technicznego, możliwości dalszej bezpiecznej eksploatacji, potrzeb zakładu i dostępności elementów.
Nie powinno być ignorowane. Powtarzające się zadziałanie zabezpieczenia może wskazywać na problem wymagający diagnostyki.
Modernizacja suwnicy czy zakup nowej? Jak podjąć właściwą decyzję?
Starsza suwnica zaczyna wymagać coraz częstszych napraw. Sterowanie jest przestarzałe, do niektórych podzespołów coraz trudniej…
Części zamienne w utrzymaniu ruchu – jak stworzyć magazyn, który naprawdę zabezpiecza produkcję?
Awaria trwa kilkanaście minut, znalezienie jej przyczyny kolejne pół godziny, a następnie okazuje się, że…
Pomiary elektryczne w zakładzie przemysłowym – co obejmują i dlaczego są tak ważne?
Instalacja elektryczna w zakładzie produkcyjnym pracuje w znacznie trudniejszych warunkach niż instalacja w domu czy…